İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Belleğimizde: 3 Mart

1829- II. Mahmut, yenileşme hareketini başlatan kıyafet kanunu yayınladı.

1861 – Rus Çarlığı’ında köylüyü toprağa bağlayan serflik kaldırıldı.II. Aleksandr (Rusya)’ın çıkardığı yasa, 23 milyon kişiyi(nüfusun üçte biri) özgürlüğüne kavuştu.

1875 – Georges Bizet’nin Carmen Operası Paris’te Opéra Comique’te ilk kez perdelerini açtı.

1878 – Osmanlı devleti ile Rusya arasında Ayastefanos Antlaşması imzalandı. Bulgaristan özerkliğini ilan etti.

1883- Mektebi Sanayii Nefise (Güzel Sanatlar Akademisi) öğretime açıldı.
İstanbul’da Arkeoloji Müzesi karşısında, Mimar Valeri tarafından yapılmış bir binada öğrenime başlayan okul, birçok yer değiştirdikten sonra, Fındıklıdaki binaya yerleşti.1927 yılında okul, akademi haline getirildi.1982 tarihinde üniversiteye dönüştürüldü. Halen Mimar Sinan Üniversitesi olarak faaliyetine devam etmektedir.

1918- Brest-Litovsk Barış Antlaşması imzalandı. Ekim Devrimi’nden sonra 15 Aralık’ta Sovyet hükümetinin temsilcileri İtilaf Devletleri ile (Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Türkiye) 28 günlüğüne ateşkes imzalamış, barış görüşmeleri de 22 Aralık’ta başlamıştı. Özellikle Almanya’daki devrimci kalkışmanın seyrine göre masaya avantajlı oturmayı hedefleyen Sovyet heyeti, 18 Şubat’ta Alman taarruzunun tekrar başlaması üzerine Litvanya, Estonya ve Beyaz Rusya için Alman şartlarını kabul etti; Kars, Ardahan ve Batum’u Türkiye’ye bıraktı.

1923 – Irak’taki denetimini kaybetmek istemeyen İngilizler, Kürtlere saldırdılar. İngiliz hava kuvvetlerinin başlattığı saldırılarda Kürt köyleri bombalandı ve 10.000 kişi hayatını kaybetti. Yaşanan bu olay üzerine Berzenci hareketi 1924 yılında yenildi. Berzenci hareketi ilk döneminde, İngilizlerle işbirliği içinde Osmanlı’ya karşı gelişirken, daha sonra İngiliz desteğini yitirip İngiltere’yi karşısına alınca bu sefer İngiltere’ye ve güdümündeki Arap (Faysal) iktidarına karşı gelişmişti.

1924 – TC Resmi dil olan Türkçenin dışında konuşulan dillere, Dil Yasağı Getirdi. Hükümet yetkilileri merkezi yerlerde Kürtçe konuşulmasını yasakladı.

– Rojanu dergisinin ilk sayısı yayınlandı. Lübnan’ın Başkenti Beyrut’ta Kamuran Ali Bedirxan tarafından çıkarılan, Rojanu dergisinin ilk sayısı yayınlandı. Haftalık Siyaset ve edebiyat dergisi Rojanu, Kürtçe dilinin Botan şivesi ve Latin harfleriyle basıldı. Kürt dili, tarihi ve kültürüne hizmet amacıyla çıkan dergi, Lübnan, Şam ve Türkiye’deki Kürt okuyucu kitlesine ulaşmayı amaçladı. Bu dergi 1946 yılının ortalarına kadar yayınına devam etti.

– 429 sayılı kanunla Şeriye ve Evkaf Bakanlığı kaldırıldı. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde Şeyhülislamlık ve Evkaf Nezareti’nin birleşmesiyle meydana gelmiş olan bu bakanlığın yerine Başbakanlığa bağlı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü örgütleri kuruldu.
Urfa Milletvekili Saffet Efendi ile 50 arkadaşının “Hilafetin kaldırılmasına ve Osmanlı Hanedanı mensuplarının Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışına çıkarılmasına ” dair verdikleri önerge görüşülüp kabul edildi. Bu karar aynı gün İstanbul Valisi Haydar ve Polis Müdürü Sadettin Bey tarafından Halife’ye bildirildi.
Eğitim sisteminde “laikliği” ve öğrenim birliğini esas alan Tevhid-i Tedrisat Kanunu TBMM’de kabul edildi. Mektep-medrese ikiliğini ortadan kaldıran bu yasayla eğitim “laik ve parasız”, ilköğretim tüm Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için zorunlu hale getirildi. Eğitsel kurumların tümü, medreseyle birlikte Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlandı.

1925 – Ergani Şeyh Said taraftarlarının eline geçti. Şeyh Sait isyanının büyümesini önlemek için, Takriri Sükun Kanunu kabul edildi; İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

1929 – İstanbul’da Rumca olarak yayımlanan Ta Hronika gazetesi, bir Yunan gazetesinden aktardığı tefrikada,”Biz kaçıyorduk, Türkler en vahşiyane intikam hisleri ile geliyorlardı” sözlerine yer vermesi nedeniyle bakanlar kurulu kararıyla kapatıldı. Gazetenin sorumlu müdürü Eleni Mihailidi aleyhine Türklüğe hakaret iddiasıyla dava açıldı. Dava sonucu Madam Mihailidi 3 yıl ağır hapis cezasına mahkum edildi. Kararın Temyiz Mahkemesi tarafından bozulması üzerine davaya yeniden bakıldı. Bilirkişi heyeti raporunda Yunanca agriyotera sözcüğünün metinde vahşi değil şiddetli anlamında kullanıldığını Türklüğe hakaret kastının olmadığını belirtti. Böylece Madam Mihailidi beraat etti.

1938 – Suudi Arabistan’da petrol bulundu.

1942 – Türk Ressamlar Cemiyeti İstanbul’da kuruldu. Güzel Sanatlar Birliği’nden İbrahim Çallı, D Grubu’ndan Halil Dikmen, Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği’nden Mahmut Cuda ve bağımsız sanatçılardan Hamit Görele tarafından kurulan cemiyet büyük ilgi gördü ve daha kuruluş evresinde üye sayısı 70’e ulaştı.

1951- Bütün Dünya dergisi sahibi Osman Nebioğlu, dergide yayımlanan 3 fotoğrafın müstehcen olduğu iddiasıyla mahkemeye verildi. Duruşmada Nebioğlu, 3 fotoğrafın da ABD’de yapılan bir fotoğraf yarışmasında derece alarak ödüllendirildiğini açıkladı. Bu durumda mahkeme, dergi sahibi Osman Nebioğlu’nun beraatine karar verdi.

1952 – İslam Demokrat Partisi mahkeme kararıyla kapatıldı. Genel Başkan Cevat Rifat Atilhan ve 15 kurucu üye hakkında soruşturma açıldı.

1962 – Anayasa ve demokratik nizama karşı fiil ve davranışları önlemek amacıyla hazırlanan “Tedbirler Kanunu” Millet Meclisi’nde kabul edildi. Tasarı TBMM’de temsil edilen dört parti tarafından ortaklaşa getirilmişti. CHP Manisa Milletvekili Fevzi Lütfü Karaosmanoğlu bu kanunu protesto için partisinden ve milletvekilliğinden istifa etti. Basına da ağır cezalar getiren kanuna karşı çeşitli basın kuruluşları harekete geçerek, konuyla ilgili ortak bir bildiri yayımladılar. CHP Milletvekili Kasım Gülek “basının sesi kısılırsa demokrasi ağır tahribata uğrar” dedi. Başbakan ve CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, kapalı bir rejime gidildiği yolundaki eleştirilere , “Bir Meclis’te temsil edilen bütün partilerin müştereken getirdiği bir kanunla kapalı rejim kurulur mu?” cevabını verdi.

1963- Kavel’de “yasadışı grev” ile başlayan 55 günlük direnişte Çalışma Bakanı B.Ecevit’in de girişimiyle işçi temsilcilerinin tüm talepleri kabul edildi. İşten çıkarılan 13 işçiden 9’unun tekrar işe alınması ve ikramiyelerin ödenmesi karşılığı işbaşı protokolü düzenlendi.

1968- TİP’in “Uyanış Mitingi”ne karşı MTTB’nin düzenlediği “Şahlanış Mitingi” Taksim’de yapıldı. Mitingte konuşan MTTB Başkanı İsmail Kahraman “TİP kapatılsın, komünistler yalnızca parlamentodan değil Türkiye’den de atılsın” dedi. Mitingte bir konuşma yapan Necip Fazıl Kısakürek’in, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü için kullandığı “Yoldaş İnönü” hitabına tepki gösteren bir izleyici dövüldü.

1971 – Ankara’da 300 subaya hitaben bir konuşma yapan Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, “Gereken, gerektiği zaman yapılacaktır” dedi.

1973 – Federal Almanya Çalışma Müdürlüğü’nden yapılan açıklamaya göre, bugüne kadar Almanya’da 2 bin Türk işçisi, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundan çıkıp, Alman yurttaşı oldu.

1974- Türk Hava Yolları’nın DC-10 tipi “Ankara” yolcu uçağı, Paris’te Orly Havaalanı yakınlarında düştü. O tarihe kadar dünya sivil havacılık tarihinde gerçekleşen en büyük kazada 346 kişi öldü.

1976 – İstanbul Yıldız Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi, öğrenci olayları nedeniyle bir gün kapatıldı.

1977 – Eşi Sabiha Sertel’in 1968’de Bakü’de ölümünden sonra Paris’te yaşamakta olan Zekeriya Sertel 25 yıl sonra -Danıştay kararıyla- Türkiye’ye döndü. Zekeriya Sertel, 1945’deki “Tan Matbaası Olayı”ndan sonra eşi Sabiha Sertel’le 1952’de Türkiye’den ayrılmıştı. Uluslararası Gazete Sahipleri Federasyonu, Sertel için cumhurbaşkanına ve başbakana mektup göndermişti.

1981 – Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı’nca yürütülen MHP ve yan kuruluşlarıyla ilgili soruşturmalarda 36 cinayetin aydınlatıldığı açıklandı.

– İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk’e işkence yapıldığı iddialarının asılsız olduğunu bildirdi.

1982 – Yüksek Hakem Kurulu toplu sözleşmelere, 30 günden çok tutuklu kalan işçinin iş akdinin feshedileceğini ”ilke kararı” olarak koyuyor. YHK, “yüz kızartıcı suçlar ile devlet bütünlüğüne ve TSK’ya karşı işlenen suçlardan hüküm giyenlerin işe alınmayacağı”nı da karara bağlıyor. Bu suçlardan hüküm giyenler cezaları ertelense, paraya çevrilse veya affa uğrasa dahi işe alınmayacak.

– Cağaloğlu’ndaki İran Konsolosluğu’nun camekanına konulan panoda, Milliyet çizeri Turhan Selçuk’un bir karikatürü “İslam düşmanlığı” olarak gösterildi.

1983- Siyasi Partiler Kanunu tasarısı, Danışma Meclisi’nde kabul edilerek Milli Güvenlik Konseyi’ne gönderildi. Tasarıya göre siyasi partilere devlet yardımı yapılacak. Mecliste grup kurmak için gereken milletvekili sayısı10’dan 20’ye yükseltildi. Partilerin kadın kolu, gençlik kolu gibi yan kuruluşları kaldırıldı. Danışma Meclisi Anayasa Komisyonu’nun hazırladığı büyük oranda değiştirdi. Partilere üye olamayacaklarla ilgili hükümlerin kapsamı genişletildi. Yasada eski siyasilere getirilen siyaset yasağına ilişkin hükümlere de yer verildi.

– Üniversitelerden istifalar sürüyor. AÜ SBF’den Yard.Doç.Dr.Şevket Pamuk ile ODTÜ’den Yard.Doç.Dr.Çağlar Keyder istifa etti.

1984 –  İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi’nde görülen Barış Derneği davası gerekçeli kararı sanıklara tebliğ edilmeye başladı. Kararda, “sanıkların kelime ve zeka oyunları ile yargılayanların savaş taraflısı oldukları imajını yaratmak istedikleri” ileri sürüldü.

1987- Uğur Mumcu’nun İslamcıların Avrupa’daki örgütlenmelerini araştırdığı yazı dizisi “İslamcı Örgütler ve Para” Cumhuriyet’te başladı.

1989 – 4. Levent’te bir boya imalathanesinde patlama oldu. 3 bina çöktü,12 kişi öldü, 40 kişi yaralandı.

– Süleymaniye Camii’nde bir grup, tekbir getirerek “Salman Rüşdi’ye ölüm” sloganlarıyla protesto gösterisi yaptı.

– Dev-Sol’un mahkemedeki “Ortak Savunma”sında K.Evren dahil bine yakın kişinin yer aldığı “cezalandırılacaklar listesi” okundu.

1990- Kristal-İş İstanbul’da, Hava-İş de İzmir’de “İşten Çıkarmaları Protesto” yürüyüş ve mitingleri yaptı.

1992 – Zonguldak Kozlu’da grizu faciası; 127 kişi öldü, 147 kişiden umut kesildi. Müfettişlerin hazırladığı raporda işverenin birçok teknik konuda ihmalkar ve sorumsuz davrandığı belgelendi.

1993 – Genel Kurmay’dan yapılan açıklamaya göre: İran sınırından Türkiye’ye girerek Ağrı Dağı’na yerleşen yaklaşık 300 PKK militanından 38’i savaş uçaklarının bombardımanı sonucu öldü.

– Öldürülen Elazığ İHD Şube Başkanı Av.Metin Can ile Doktor Hasan Kaya için İHD İstanbul Şubesi üyeleri Vilayet’e protesto dilekçesi verdi.

– Topkapı/ Maltepe’de kurulu İstanbul Cam Sanayi’nin 240 işçisi “toplu viziteye çıkma eylemi” yaptı.

– Cumhurbaşkanı Özal ile Başbakan Demirel arasında tırmanan gerginliğin devleti yorduğuna dikkati çeken TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk, “Sıfatı olanlar, devlet hayatında üsluplarına dikkat etmelidir ” dedi.

1994 – TBMM, eski RP’li milletvekili Hasan Mezarcı ile DEP milletvekili Selim Sadak’ın dokunulmazlıklarını kaldırdı.

– Öğretim Elemanları Sendikası kuruldu.

– Alibeyköy’de belediye arsasına yapılmak istenen Cemevi, kaymakamın yıktırma kararına karşı işgal edildi.

1996- “Manisalı Gençler”den M.G.’nin işkence altında ailesinden isim vermesinin ardından İzmir’in Kınık İlçesi Taşpınar Köyü’nde “Göktaş” ailesinin hemen hemen tamamı gözaltına alındı, bazılarına Emniyet’te çocuklarıyla birlikte işkence yapıldı.

– Sivas’ta köy boşaltmaları ve operasyonları protesto için Okmeydanı Pir Sultan Abdal Kültür Derneği’nde 22 gündür sürdürülen açlık grevi bitirildi.

– Metin Göktepe’nin ölümünün 52.gününde “can lokması” için Evrensel Gazetesi ve Şahkulu Dergahı’nın düzenlediği yemeğe 3 bini aşkın kişi katıldı.

2000- Gazi Davası’nda karar: 9 kişinin ölümüne neden olmaktan yargılanan 20 polisten 2’si hapis cezasına çarptırıldı, 18’i beraat etti. “Yetkisiz selahiyet kullanarak meşru müdafaa yaptıkları” kanaatiyle 1 polis 6 yıl 8 ay, diğeri 3 yıl 4 ay hapis cezası aldı.

– POAŞ, bir kalemde 1 milyar 260 milyon dolarlık özelleştirme hamlesiyle Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirmesi olarak tarihe geçti.

2000- ÖDP tarafından 8 Mart için sergilenmek istenen “Kadın Oyunları”na Pendik Kaymakamlığı’nca izin verilmedi.

2001- 16 kadın örgütünün temsilcisi ölüm oruçları için “yetkililere” Galatasaray Postanesi’nden mektup gönderdi.

– Hindistan’ın Kalküta kentinde 3-6 Mart tarihleri arasında düzenlenen seks işçileri karnavalına dünyanın çeşitli ülkelerinden katılan, 25.000’i seks işçisi olmak üzere 50.000’in üzerindeki kişi 3 Mart’ın “Dünya Seks İşçileri Hakları Günü” olarak kutlanmasına karar verdi. O günden sonra 3 Mart dünyanın birçok ülkesinde seks işçilerinin haklarını dile getirdikleri bir onur günü olarak kutlanmaya başlandı.

2002- İsviçre’de halk oylaması sonuçlandı: Birleşmiş Milletler’e üye olmaya “evet” dediler.

2004- “Devrimci Hareket Dergisi” bürosundan çıkıp İstiklal Caddesi’nde yürüyen Önder Babat uzaktan atılan tek kurşunla öldürüldü.

2005- Fethullah Gülen, Cumhuriyet Gazetesi yazarı Hikmet Çetinkaya’nın 1 Mart’tan itibaren gazetede yayınlanan “Fethullah Gülen’in 40 Yıllık Arkadaşı Nurettin Veren Anlatıyor” adlı yazı dizisi için “kişilik haklarını ihlal ettiği” gerekçesiyle ihtiyati tedbir kararı aldırdı.

– SEKA İzmit Fabrikası’nın kapatılmasına karşı Ankara Üniversitesi öğrencileri Özelleştirme İdaresi önünde eylem yaptı.

2006- TAYAD 20.kuruluş yıldönümünü Muammer Karaca Tiyatrosu’nda düzenlenen etkinlikle kutladı.

– Randy Cunningham rüşvet suçundan 8 yıl 4 ay hapis ile 1.8 milyon dolar para cezasına mahkum oldu. Savcı on yıl ceza istemişti. Bu mahkeme kararı, Amerikan tarihinde bir kongre milletvekiline verilen en yüksek cezalardan biri.

2008- Danıştay 8.Daire, ilk ve ortaöğretim kurumlarında verilen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin mevcut içeriğiyle “zorunlu” tutulmasının hukuka aykırı olduğu kararını verdi.

– Kapatmaya karşı Fabrikaya kapanan Adana Tekel işçileri, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının gönderdiği hesap uzmanlarını fabrikaya sokmadı.

– Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, nükleer programı yüzünden bazı İranlı şirket ve yöneticilere seyahat yasağı ve mali kısıtlamalar da içeren üçüncü karar tasarısını onayladı.

2009- Şair ve şarkı sözü yazarı Yusuf Hayaloğlu öldü.

2011- Ahmet Şık, Nedim Şener, Müyesser Yıldız ve Yalçın Küçük’ün de aralarında bulunduğu 11 kişi ev baskınlarıyla gözaltına alındı.

– Vicdani retçi Halil Savda, İsrail’in Lübnan’ı işgaline tepki amacıyla yapılan basın açıklamasında söylediklerinden dolayı ”halkı askerlikten soğutmaktan” (TCK 318. Maddesi) beş ay hapis cezasına çarptırıldı.

2013- Gerçek adı Müslüm Akbaş olan ve seslendirdiği arabesk müzik eserleriyle hayranlarınca “Müslüm Baba” diye anılan sanatçı Müslüm Gürses, by-pass ameliyatının ardından 4 ay yoğun bakımda tedavi gördüğü hastanede 60 yaşında öldü.

2016- Bayrampaşa’daki Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü’ne silahlı ve el bombalı saldırıda bulunan iki kadın militanın, saklandıkları apartmana düzenlenen operasyonda öldürüldü. Militanların DHKP/C üyesi Çiğdem Yakşi ile Berna Yılmaz olduğu açıklandı.

– Başbakanlık, MİT tırlarının durdurulması davasına müdahil oldu.

Çeşitli internet sitelerinden derlenmiştir.

Paylaşalım

Yorumlar kapatıldı.