İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Belleğimizde: 26 Ekim

1461- Trabzon Rum İmparatorluğu, Fatih Sultan Mehmet komutasındaki Osmanlı güçlerine teslim oldu.

1730- Osmanlı’da ayaklanma başlatan Patrona Halil ve arkadaşları idam edildi.

1825- New York’un üst bölgesinde açılan Erie kanalı, Hudson nehrini ve Erie gölünü birleştirdi

1863- Uluslararası Kızıl Haç organizasyonu Cenova’da kuruldu.

1905- Kuzey Avrupa ülkeleri Norveç ve İsveç ayrıldı.

1912- Yunanistan Selanik’i ele geçirdi.

1922- İsmet İnönü, Lozan Konferansı öncesinde Dışişleri Bakanlığı görevine getirildi.

1923- Bakanlar Kurulu, Fethi Bey’in (Fethi Okyar) başbakanlıktan istifasını kararlaştırdı. Fethi Bey bir gün sonra istifa etti.

1924- Kazım Karabekir Paşa, Birinci Ordu müfettişliğinden ayrıldı; artık milletvekili olarak çalışacağını bildirdi.

1930- Yunan Başbakanı Venizelos resmi bir ziyaret için Türkiye’ye geldi

– Brezilya’da ordu iktidarı ele geçirdi ve Dr. Getulio Vargas’ı geçici başkan atadı

1932- Balkan Misakı’nın Kabulü

1933- Cumhuriyetin 10. yılı dolayısıyla Genel Af Kanunu çıktı.

– Türkiye’de kadınlara köy ihtiyar heyetlerine ve muhtarlığa seçme ile seçilme hakkı verildi.

1936- 16 yaşındaki ressam Turgut Cansever, ilk resim sergisini açtı.

1938- Du Pont, ilk sentetik naylon fibere adını verdi.

1947- Irak’taki İngiliz askeri işgali sona erdi.

1951- Demokrat Parti hükümetinin “Komünist Tevkifatı” başladı: İstanbul’dan vapurla Marsilya’ya gidecek olan Dr.Sevim Tarı (Belli) üzerinde bulunan 12 sayfalık “TKP Teşkilat Prensipleri” teksirlerinden dolayı “Gizli TKP’nin kuryeliği yapmak” iddiasıyla gözaltına alındı. Dr.Sevim Tarı Eylül’de Doğu Berlin Dünya Gençlik Festivali’nde Nazım Hikmet’le buluşup İstanbul’da TKP lideri Zeki Baştımar’a şairin görüşlerini iletmişti. Tarı İst’da gizlice buluştuğu Zeki Baştımar’dan aldığı 12 sayfalık ”Teşkilat Prensipleri” teksirini Paris’e iletecekti. Aylara yayılan gözaltılar ve tutuklamalarla 187 kişiye ulaşan operasyon “1951 komünist tevkifatı” olarak tarihe geçti. 1951-52’de devam eden TKP sorgulamaları, bir bölümü Askeri Ceza ve Tutukevi’ne çevrilen İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde ağır işkenceler altında yapıldı. Demokrat Parti hükümeti 1951 komünist tutuklamaları sürerken TCK 141. ve 142. maddelerinde azami 5 yıl olan ceza sınırını idama kadar yükseltti. Komünist tutuklamalarında ilk kez”pişmanlık dile getiren” tutuklulara ceza indirimi öngören düzenlemeler yapıldı, 20 kişi yararlandı. TKP Davası’nda yargılananlar arasında Enver Gökçe, Vedat Türkali, Sadun Aren, Ahmed Arif, Mübeccel Kıray, Ruhi Su, Behice Boran, Şükran Kurdakul gibi -bazıları sonradan ünlenecek olan- birçok yazar ve sanatçı da bulunuyordu. Yargılama 7 Ekim 1954’de sona erdi: 132 kişi 1-10 yıl arası hapis ve 1-3 yıl arası sürgün cezalarına çarptırıldı, 52 sanık beraat ettti. 

– 77 yaşındaki Winston Churchill, yeniden İngiltere başbakanı oldu.

1954- Mısır Başbakanı Cemal Abdünnasır, ‘Müslüman Kardeşler’ örgütünün düzenlediği bir suikasta hedef oldu. Nasır, olaydan yara almadan kurtulurken, Mısır’da olağanüstü hal ilan edildi.

1957- Yunan yazar Nikos Kazancakis (d. 1883) yaşamını yitirdi.

1961- Cemal Gürsel Cumhurbaşkanı seçildi.

1966- Zonguldak Ereğli Kömürleri İşletmesi Kozlu Üretim Bölgesi’nde çalışan 6700 işçi, Zonguldak Maden İşçileri Sendikası’nın tutumunu protesto için, 17 saat boyunca ocaklara inmeyerek “yasadışı grev” yaptı. Kömür işçilerini kışkırttıkları gerekçesiyle T.Maden-İş Sendikası Başkanı ile 2 yönetici hakkında soruşturma başlatıldı.

– Kuzey Atlantik Konseyi, NATO Karargahı’nı Brüksel’e taşımayı kararlaştırdı

1971- Türkiye Maden-İş Sendikası ile Ereğli Demir Çelik Fabrikası işvereni arasında 6 ay 4 gündür devam eden toplu iş sözleşmesi görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı.

– Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası’nda Kristal-İş Sendikası üyesi 2200 işçi greve başladı. Toplu sözleşme görüşmelerinin tıkanmasından sonra Uzlaştırma Kurulu’nun aldığı kararı iki taraf da kabul etmemişti.

1972- Rasih Nuri İleri 7,5 yıl hapse mahkum oldu. Gerekçe; H. Lefebvre’nin “Lenin Hayatı ve Eserleri” kitabını Türkçe’ye çevirmek.  

1974- Arap Birliği Zirvesi, Rabat’ta toplandı. Zirve 3 gün sürdü ve Ürdün FKÖ’yü tanıdı.

1975- Enver Sedat, resmi bir ziyarette bulunmak üzere ABD’ye giden ilk Mısır Devlet Başkanı oldu

– Nüfus sayımı tamamlandı: Türkiye nüfusu: 40 milyon 197 bin 669.

1976- DİSK/ Dev Maden-Sen üyesi maden işçilerinin toplu sözleşme uyuşmazlığı nedeniyle 2 Eylül’de başlatıkları grev tam bin üç yüz gün sonra 26 Ekim 1979’da sonuçlandı.

1977- Avrupa ile otomatik telefon görüşmesi, başladı.

1979- İspanya’da Franco döneminde özerkliklerini yitiren Bask ve Katalonya’daki özerklik oylamasında %90’lara ulaşan “Evet” oyu çıktı.

1982- Anayasa Referandumu için Erzurum’da konuşan Evren: “Dinin istismar edilmemesi için Anayasa’da din derslerini zorunlu kıldık.”

– M.Ali Ağca’ya yurtdışına çıkışı için pasaport temin etmekten ve 1980’de CHP Nevşehir İl Başkanı Zeki Tekiner ile Yavuz Yükselbaba’yı öldüren ülkücülere silah sağlayıp saklamaktan aranırken 14 Şubat’ta Hamburg’da yakalanan Ömer Ay Türkiye’ye iade edildi.

– Yılmaz Güney, TC vatandaşlığından çıkarıldı.

1983- Milli Güvenlik Konseyi “Olağanüstü Hal Yasası”nı kabul etti. Bakanlar Kurulu KHK’ler çıkarabilecek. İl ve bölge valilerine geniş yetkiler tanındı.

– Diyarbakır eski bağımsız belediye başkanı Mehdi Zana, 207 sanıklı “Özgürlük Yolu Örgütü” davasında 24 yıl ağır hapse mahkum oldu. “Yasadışı örgüte dönüştüğü” gerekçesiyle Devrimci Halk Kültür Dernekleri’nin de (DHKD) kapatılmasına karar verildi.

– Vedat Türkali’nin ikinci romanı “Mavi Karanlık” yayınlandı.

1984- Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez bir bakan azledildi. Maliye ve Gümrük Bakanı Vural Arıkan, istifa etmeyince, Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından görevden alındı.

– KDV, Meclis’ten geçti. 1 Ocak’ta yürürlüğe girecek yasa, iğneden ipliğe her şeyin fiyatını yüzde 10 oranında artıracak.

1988- İstanbul Devrimci Sol davasında Dursun Karataş 46 arkadaşı adına ortak savunmayı okumaya başladı.

1990- İHD Uşak Şubesi’nin ”Savaşa Hayır”afişlerine Uşak Valiliği’nin izin vermemesi üzerine İHD’nin Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvurusunda “Körfez Krizi nedeniyle Türkiye’nin gündemine giren savaş tartışmaları sürdüğü için Valiliğin kararının yerinde görüldüğü” kararı verildi.

– İHD İstanbul Şubesi temsilcileri ve idam hükümlülerinin yakınları, Sultanahmet Meydanı’nda ANAP hükümetinin 1984’den bu yana bekleyen idam dosyalarını “terörle mücadele” gerekçesiyle Meclis’e getirme teşebbüsünü protesto etti.

– İÜ Edebiyat Fakültesi’nde 1.000 kadar öğrenci MEB ve YÖK’ün kararıyla formasyon derslerinin kaldırılmasını protesto etti.

1991- Türk Silahlı Kuvvetleri, Irak sınırından girerek operasyon başlattı.

1993- Nazım Hikmet’in aynı adlı oyunundan Başar Sabuncu’nun sinemaya uyarladığı “Yolcu” filminin galası Taksim AKM’de yapıldı.

– Türkiye’de açık kalp ameliyatlarını başlatan Prof. Dr. Siyami Ersek öldü.

1994- Tutuklu bulunan çocuklarının duruşmalara getirilirken gardiyanlar ve jandarmalarca cop ve dipçiklerle dövülmesine son verilmesi talebiyle 4 anne SHP İstanbul İl Merkezi’nde açlık grevine başladı.

– Kapatılan Demokrasi Partisi (DEP) ana davasından ayrı olarak haklarında idam istemiyle dava açılan eski DEP milletvekilleri Selim Sadak ile Sedat Yurtdaş’ın yargılanmalarına Ankara 2. no’lu DGM’de başlandı.

– İsrail İle Ürdün arasındaki 46 yıllık savaşa son veren tarihi barış anlaşması, iki ülke arasındaki sınırda, 5 bin kişinin katıldığı bir törenle imzalandı.

1995- Demokrasi Partisi (DEP) davası, karara bağlandı. Yargıtay Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak’ın 15’er yıl, Mahmut Alınak ve Sırrı Sakık’ın 3’er yıl 6’şar ay hapis cezasını onayladı. Cezaları bozulan Ahmet Türk ve Sedat Yurttaş tahliye edildi.

– “Düşünceye Özgürlük” kitabının 99 “gönüllü yayıncısının” davasında, Mahkeme Terörle Mücadele Yasası’nın 8.maddesinin Anayasa’ya aykırılık savını incelemeye almaya karar verdi.

– Türk-İş ile hükümet arasında sürdürülen kamu kesiminde çalışan işçilerin toplu iş sözleşmeleri görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı. İşçi ücretlerine bir ve ikinci altı aylar için yüzde 16’şar zam yapılacak. İkinci yıl zammı birinci altı ay için yüzde 18, ikinci altı ay içinde yüzde 20 oldu. Toplu sözleşmeler 530 bin işçiyi kapsıyor.

1996- Demokratik Barış Hareketi’nin kapatılması için Anayasa Mahkemesi’nde dava açıldı.

– Cumartesi Annelerinin G.Saray’daki 75.buluşmasına Uluslararası Af Örgütü’ne üye Bosna-Hersekli, Lübnanlı, Kolombiyalı ve Arjantinli 20 kayıp yakını da katıldı. Birçok dilde “Analar Ağlamayacak” ve “Kayıplara Son” yazılı pankartlar açıldı.

– DİSK/Nakliyat-İş’in Aras Kargo’da sürdürdüğü grev 500.gününde.

1997- Özgürlük ve Dayanışma Partisi ÖDP, 1. Olağan Kongresi yapıldı. Genel başkanlığa yeniden Ufuk Uras getirildi.

1999- Adalet Divanı tarafından üye ülkelerdeki silahlı kuvvetlerin idaresi ve organizasyonuyla ilgili alınan kararlarda, kadın-erkek eşitliğinin gözetilmesine dair karar verildi.

– Beykoz Deri Kundura Fabrikası’nda Deri-İş üyesi işçiler 1 Kasım için alınan kapatma kararı iptal edilinceye kadar “Fabrika’dan çıkmama eylemi” başlattı. 

2001- Afganistan’da Taliban yönetimi, muhalefetin önemli isimlerinden komutan Abdülhak’ı yakalayıp idam etti. Abdulhak, Paştunları Taliban’a isyana ikna için Afganistan’a gelmişti.

– ABD Başkanı George W. Bush, Adalet Bakanlığı, polis ve istihbarat kuruluşlarının yetkilerini güçlendiren Terörle Mücadele Yasası’nı imzaladı.

2002- Çeçen eylemcilerin Moskova Kültür Sarayı’nda 52 saat sürdürdükleri rehine eylemi kanlı bitti. Rus özel timleri tiyatroya baskın yaptı; 118 rehine ve 50 Çeçen eylemci operasyonda kullanılan gazdan öldü.

2003- İspanya’nın 17 özerk bölgesinden Bask ülkesinin Başbakanı Juan Jose İbarretxe, ‘yeni siyasi statü’ önerisini Bask parlamentosuna sundu. Öneri, Bask ülkesinin özgür bir ülke olmasını öngörüyor ve buna referandumla halkın karar vermesini öneriyor.

– Çeşitli illerden Ankara’ya gelen TKP’liler, AKP hükümetinin Irak’a asker gönderme tezkeresini Abdi İpekçi Parkı’nda yapılan mitingle protesto etti.

2004– Dersim Mazgirt Kızılcık köyünde devlet güçleriyle çatışmaya giren MKP/ HKO gerillaları Orhan Gül (1973- Mazgirt), Elif Aslan (1985- Mazgirt) ve Hasret Kaanaslan (Dersim) öldürüldü.

2005- Demokratik Toplum Hareketi, Demokratik Toplum Partisi (DTP) adıyla partileşme sürecini tamamladı. Eşbaşkanlık sistemini benimseyen partide bu göreve Ahmet Türk ile avukat Aysel Tuğluk seçildi. Partinin 60 kişilik yönetim kurulunun 24’ü kadın. Amblemi sarı zemin üzerine kırmızı gül.

2006- Danimarka’da yargı, Hz Muhammed’le ilgili karikatür yayımlayan Jyllands-Posten hakkında yedi Müslüman örgütün açtığı hakaret davasını reddetti.

– Kuzey İrlanda’da Ulster Bankası sadece 1 milyon adet basılacak 5 Pound’lukların üzerine ünlü futbolcu George Best’in resimlerinin konulacağını duyurdu. Para 27 Kasım’dan itibaren dolaşıma sokulacak.

2007- İranlı Marjane Satrapi’nin otobiyografisinden sinemaya animasyon filmi olarak uyarlanan “Persepolis” Türkiye’de gösterime girdi. 9 yaşındaki Marjane’nin gözünden Şah’ın devrilmesi öncesiyle başlayan film, mollaların pençesine düşen İran’ın toplumsal dönüşümünü anlatıyor.

– Galler’de Lake District olarak anılan bölgede düzenlenen geleneksel maraton, fırtına ve sağanak yağış yüzünden yarım kalırken, yüzlerce atlet bölgedeki okul, kilise ve evlere sığındı, 1700’e yakın atletten ise henüz haber alınamadığı bildirildi.

2010- Irak Yüksek Mahkemesi, Saddam Hüseyin döneminin Dışişleri Bakanı Tarık Aziz’i, dini partilere baskı ve zulüm uygulamak iddialarından suçlu bularak hakkında ölüm cezası verdi. 

2012- Şili’de, Mapuche yerlilerinden dördünün, topraklarındaki işgali engellemek için Ağustos’tan beri sürdürdükleri açlık grevi, Yargıtay’ın haklarındaki cezayı bozması üzerine sona erdi. Mapucheler “terörle mücadele yasasına” karşı bir zafer kazanmış oldu.

– Afganistan’ın kuzeyindeki Maymana kentinde bir camiye düzenlenen intihar saldırısında en az 37 kişi öldü, yaklaşık 50 kişi yaralandı. 

2013- İkrar Sarısülük: “Ethem, tıpkı diğer çocuklar gibi ülkesi için düşüp kalmıştır, memleketin kardeş acısıdır.”(Cumhuriyet röportajı).

– 448.kez bir araya gelen Cumartesi Anneleri, Hüseyin Toraman ve Hasan Gülünay dosyalarının tekrar açılmasını istediler.

– “ODTÜ’deki ağaçları söküp yol açacağına YÖK’ü yık orman yap” pankartıyla YÖK’e yürüyen öğrenciler engellenerek gözaltına alındı.

– 2011 Van Depremi sonrası ”konteyner kent”te yaşayan, kalıcı konut talepleri karşılanmayan 40 aile Van’a gelen Erdoğan’la görüştürülmedi.

– Pakistan-İran sınırında çıkan çatışmada 14 İran askeri öldürüldü.

2016- Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) eski başkanlarından Basın Şeref Kartı sahibi Nail Güreli hayatını kaybetti.

2017- Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı rapora göre, salgının ortaya çıktığı 27 Nisan’dan bu yana Yemen’de kolera nedeniyle 2 bin 180 kişi hayatını kaybetti.

Paylaşalım

Yorumlar kapatıldı.