İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Belleğimizde: 5 Eylül

1669- Girit, Osmanlı İmparatorluğu’nca ilhak edildi.

1698 – Rus Çarı I. Petro, ülkesini batılılaştırma çabalarının bir parçası olarak, din adamları ve köylüler dışında sakal bırakan her erkeğe özel bir vergi yükümlülüğü getirdi.

1774- Amerikan Ulusu’nun ilk İşçi Günü New York’ta toplandı.  

1795- ABD ile Osmanlı İmparatorluğu arasında ABD’yi yıllık vergiye bağlayan ABD – Osmanlı Sözleşmesi imzalandı.

1800- Malta’yı işgal altında tutan Fransız birlikleri İngilizler’e teslim oldu.

1839 – Çin’le İngiltere arasındaki birinci Afyon Savaşı başladı.

1857- Fransız düşünür Auguste Comte (d. 1798) öldü.

1901- National Association of Professional Baseball Leagues (NBA) kuruldu.

1905- ABD’nin New Hampshire kentinde imzalanan anlaşmayla Rus-Japon Savaşı sona erdi.
– “Gün Ortasında Karanlık” adlı kitabıyla ünlü, Macar asıllı İngiliz yazar Arthur Koestler doğdu.

1914- I. Dünya Savaşı’nda Marne Muharebesi başladı. Paris’e ilerleyen Alman Birlikleri Fransız 6. Ordusu’nun karşı saldırısıyla püskürtüldü. İki milyon insanın yer aldığı 6 gün süren muharebede 100 bin insan hayatını kaybetti.

1920- II. Yozgat Ayaklanması başladı

1930- Serbest Cumhuriyet Fırkası lideri Fethi Bey’in 4 Eylülde İzmir’e gelişinden sonra, bazı kişiler gösteri yaparak Cumhuriyet Halk Fırkası binasını ve Anadolu gazetesi idarehanesini taşladılar.

1938- Atatürk el yazısıyla vasiyetnamesini yazdı. Vasiyet, Ankara 3. Sulh Hukuk Hakimi Osman Selçuk Selçuk tarafından 28 Kasım 1938’de açıldı.

1939- İstanbul müzeleri 2. Dünya Savaşı nedeniyle kapatıldı.

1942- Cezaevlerinde sanat atölyeleri törenlerle açıldı.

1945- Çok partili düzene geçişin ilk partisi olan Milli Kalkınma Partisi kuruldu.

1950- Başvuru fazlalılığı nedeniyle üniversite giriş sınavı uygulaması başladı.

1955- İstanbul Sultanahmet’te yeni Adliye Sarayı hizmete açıldı.

1960- Muhammed Ali (Cassius Clay), olimpiyat madalyasını aldı.

1961- Çankaya’da toplanan parti liderleri seçim konuşmalarında 27 Mayıs’ı eleştirmeme ve Demokrat Partiyi övmeme bildirisi imzaladı. Liderler, ayrıca, rejimin ahlakını bozmayacaklarına dair şeref sözü verdiler.

1962- Komünistlikle suçlanan Adalet Partisi Aydın Milletvekili Orhan Apaydın partisinden istifa etti.

1963- Mamak Askeri Mahkemesi’nde yargılanan 2-21 Mayıs ihtilal girişimi sanıklarından aralarında Talat Aydemir’in de bulunduğu 7’si ölüm cezasına 29’u da müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

1971- Devalüasyon ile Türk Lirası’nın değeri düşürüldü.

1972- Filistinli “Kara Eylül Hareketi” militanları, Olimpiyat Oyunları için Münih’e gelen İsrailli sporculara ateş açtı; bir sporcu öldü, biri ağır yaraladı, 9 kişi rehin alındı. Alman polisi gerillalar ve rehineler üzerine ateş açtı; 9 rehine, 4 Filistinli gerilla ve 1 polis öldü.

1973- Devlet film arşivinde yangın çıktı; Atatürk’ün tek kopyalı filmleri yandı.
– Adana Cezaevi’nde hapis yatmakta olan Can Yücel, Peter Weiss’ın “Salozun Mavalı” kitabının çevirisi nedeniyle açılan davada beraat etti

1975- Diyarbakır’ın Lice ilçesinde deprem oldu ve 3000 kişi öldü.

1976- Elazığ’da MHP ve MSP’liler, CHP İl binasını taşa tuttular, kentte büyük çapta olaylar çıktı. 12 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı.

1977- Sümerbank grevi anlaşmayla sonuçlandı.
-Devalüasyon yapılacağı söylentileri ve IMF Heyeti’nin Ankara’ya gelişi üzerine halk altına hücum etti. Külçe altının gramı ilk kez rekor bir düzeye ulaşarak 100 lira oldu.

1981- Dersim’de, devlet güçleriyle çıkan çatışmada TİKKO gerillası Pir Hasan Kulaç (Dersim- Ovacık) öldürüldü.

1984- Uludağ Üniversitesi’nde bir grup kız öğrenci, başörtülerini çıkarmadıkları için Üniversiteden çıkarıldılar.
– Mamak Askeri Ceza ve Tutukevi’ndeki siyasi tutuklu ve hükümlüler, bayram nedeniyle tanınan 20 dakika ile sınırlı açık görüşten yararlandı

1985- Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Ronald Reagan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanımayacaklarını açıkladı.

1986- Refah Partisi’nden İstanbul Milletvekili adayı Recep Tayyip Erdoğan: “Fabrikalar yıkılıp parklar yapıldı. Öncelikle kalkınmaya ağırlık verelim, parkları sonra yaparız” (Cumhuriyet söyleşisi).

1987: Meclis önündeki oturma eyleminde rahatsızlanarak hayatını kaybeden İHD kurucularından, mahpus yakını Didar Şensoy, İstanbul’da 5 bini aşkın kişinin katıldığı cenaze töreniyle toprağa verildi. 

1990- Körfez Savaşı’nda ABD’ye olası destek için Cumhurbaşkanı Özal’ın “arzusu” üzerine ANAP hükümetine yurt dışına asker gönderme ve yabancı ülke askerlerini Türkiye’de bulundurma izni verilmesine ilişkin tezkere 136 hayır oyuna karşı 246 oyla kabul edildi. Petrol-İş Sendikası Boğaziçi Şubesi’nden 5 yönetici “ANAP iktidarının demokrasi dışı uygulamalarını ve savaş çığırtkanlığını protesto için” 3 günlük açlık grevine başladı. SHP İstanbul İl Başkanı Ercan Karakaş, eyleme destek için 1 günlük açlık grevi yapacağını duyurdu.
– TKP/ML-TİKKO örgütü akşam TRT TV’de Spor programının başlamasıyla birlikte kanala girerek korsan yayın yaptı. Yalnızca Sarıyer civarında dinlenilen yayında “ANAP iktidarının Körfez Savaşı’nda ABD’nin jandarmalığını yapma arzusuna karşı çıkılması gerektiği” söylendi.
– Yalova’da kurulu AKSA Fabrikası’nda yaklaşık 500 işçinin, 69 arkadaşlarının işten çıkarılması üzerine başlattıkları ve üretimi aksatmadan sürdürdükleri açlık grevinin 7.gününde hastaneye kaldırılan işçilerin sayısı 10’a yükseldi. İşçilerden 150 kadarı viziteye çıktı.
– “Düşüncelerinden suçlananlara özgürlük, hemen şimdi” başlığıyla 8 Haziran 1990 tarihli gazetelerde yer alan bildiriye imza koyan 14 sendika başkanı hakkında soruşturma başlatıldı.
– 1966’da yazdığı “Pir Sultan Abdal” oyunu İstanbul Valiliği’nce yasaklanan Erol Toy Danıştay’a başvuracak.

1991- Nelson Mandela, Güney Afrika’da başkan seçildi.
– 4 Eylül’de Mimar Sinan Üniversitesi’ne gelen polislerce çıkan kovalamaca sırasında pencereden atlayarak ağır yaralandığı iddia edilen ve yoğun bakımda olan İYÖ-DER’li öğrenci Seher Şahin’in arkadaşları ve ailesi, polislerce darp edildikten sonra aşağı atıldığını söylüyor.
– Güneş gazetesinden tazminatsız atılan 56 işçi gece gazete önünde çadır kurarak oturma eylemine başladı.
– SSCB Halk Temsilcileri Kongresi, ülkenin “egemen devletlerin gönüllü birliği” olmasını kabul etti.

1992- Nizamettin Ariç’in Kürtçe çekilen ilk filmi “Beko’nun Türküsü” Venedik Festivali’nde gösterilecek.

1993- DEP Milletvekili Sincar ve İl Yönetim Kurulu üyesi Özdemir’in öldürülmesinin ardından DEP Genel Başkanı Yaşar Kaya: “Hedef gösteriliyoruz. Birleşmiş Milletler’e başvurup koruma isteyeceğiz.”
– Yazar Samim Kocagöz (d. 1916) yaşamını yitirdi.

1997- Nobel Barış Ödülü sahibi Arnavut hayırsever Rahibe Teresa (d. 1910) öldü.

1998- Cumartesi Anneleri ve destekçisi örgütlerin Galatasaray’daki 173. oturma eylemi de polis ablukasıyla engellendi.

2000- 10 yıldır siyanürlü altın madenciliğine karşı mücadele eden Bergamalı 80 köylü ve sözcüleri Oktay Konyar hakkında “yasadışı örgüt kurmak” suçlamasıyla soruşturma başlatıldı. Köylüler 8 Eylül’den itibaren savcılığa ifade vermeye çağrıldı.
– Kız kulesi 3 yıllık restorasyon sonunda yeniden açıldı.

2001- 22 Ağustos’ta Bayındırlık ve İslan Bakanlığı’na düzenlenen “Vurgun Operasyonu”nda tutuklanan bürokratların da verdikleri ifadelerden, Bakanlık ihalelerinde ortağı olduğu şirketlere kazanım sağladığı belirlenen Koray Aydın bakanlıktan ve milletvekilliğinden istifa etti. 
– Adana ve Niğde’deki operasyonlarda Hizbullah örgütünün ‘şura üyesi’ Sülhaddin İrük öldürüldü, Hacı Bayancık ise yakalandı.

2002- Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesut Barzani, “Türkiye bölgeye girerse, bir Kürt İntifadası’nda sokaklarımız Türk ordusuna mezar olur” dedi.

– KESK’e bağlı sendikalara üye kamu çalışanları, DSP-MHP-ANAP hükümetiyle yapılan toplu görüşmelerde dile getirdikleri “Maaşlarda 100 TL’lık seyyanen artış” önerisinin kabulü talebiyle Türkiye genelinde 1 saat süreyle iş bıraktı.
– Yunanistan’da 17 Kasım örgütü “iki numaralı adam”ı Dimitris Kufodinas teslim oldu.  

2003- “Hatalı eğitim araçlarını onayladıkları” gerekçesiyle görevden alınan öğretmenler Ankara’da AKP Genel Merkezi’ne “kararmış ampul” bıraktı.
– Dünyanın ilk uluslararası köpek zirvesi, Brezilya’da toplandı.  

2004- Irak’ta ABD güdümlü geçici hükümet, Katar merkezli El Cezire televizyonuna verdiği bir aylık yayın yapmama cezasını süresiz uzattı.
– Kazlıçeşme’deki “Halklar İçin Barışa Ses Ver” şenliğine DEHAP, EMEP, SDP, EHP, ESP ve Halkevleri katıldı. 

2005- Almanya Özgür Politika gazetesinin yayınına son verdi. Özgür Poitika ve Mezopotamya Haber Ajansı’nın Almanya’da sekiz eyaletteki bürolarına baskın yapıldı.  
– Endonezya’nın Sumatra Adası’nda bir yolcu uçağı Medan kentine düştü;149 kişi öldü.  

2006- Hükümete Lübnan’a asker gönderme yetkisi veren tezkere TBMM’de 192 ‘hayır’a karşılık 340 ‘evet’ oyla kabul edildi. Tezkere Türkiye’nin her yanında gün boyunca protesto edildi.  
– Jandarma, Batman’da içinde beş kişinin bulunduğu bir aracı silahla taradı; biri dokuz yaşında kız çocuğu olmak üzere üç kişi öldü.  

2009- Pir Sultan Abdal Kültür Derneği üyeleri, Zorunlu Din Dersi’ne karşı Güvenpark ve Taksim’de eylemler yaptı. 
– ÖDP Kadıköy İlçe üyeleri, darbecilerin yargılanması istemiyle Yoğurtçu Parkı’ndan Kenan Evren Lisesi’ne yürüdü. 
– İtalya Serie A takımlarından Livorno ile “halkın takımı” Adana Demirspor, ırkçılığa karşı dostluk maçı yaptı.

2010- BDP dahil 36 parti ve örgütten oluşan “Anayasa Referandumu’nu Boykot Cephesi” İstanbul Çağlayan’da miting yaptı.

2011- Sinop/Gerze-Yaykıl köyünde termik santral kurulmasına karşı köylüler ve çevreciler polisle çatıştı.
– CHP İstanbul İl Örgütü ve milletvekilleri, Deniz Feneri savcılarına yönelik görevden alma/yeni savcı atama işlemini İstanbul Adliyesi önünde protesto etti.
– SHÇEK (Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu) kapatılıp çocuklar mahalle aralarında kurulan Cemaat vb. kontrolündeki “Sevgi Evleri”ne yönlendiriliyor.

2012 – Afyonkarahisar’da bulunan askeri depoda meydana gelen patlamada 25 asker hayatını kaybetti.
– Halkevleri’nin çağrısıyla Taksim’de toplanan çok sayıda örgüt 4+4+4’e karşı G.Saray’da yürüdü.
– Kanada’nın Quebec eyaletinde, seçimleri kazanarak başbakan olan Quebecois Partisi (PQ) lideri Pauline Marois konuşma yaparken ateş açıldı, bir kişi öldü.
– Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesindeki Yaşayan Diller Enstitüsü’nde yükseköğretim tarihinde ilk kez Zazaca yüksek lisans tezi yazıldı. 
– ABD, İngiltere, İspanya, Singapur, Japonya ve İngiltere’den 400 kadar bilim insanın katıldığı çalışmalar sonucunda insana ait gen haritasının ayrıntılı analizini tamamlandı.

2013- RedHack, Gezi Direnişi’nde hayatını kaybedenlerin anısına Emniyet Genel Müdürlüğü’nün web sitesini hack’ledi.
– İzmit’te Belediye’nin gri renge çevirdiği merdivenleri tekrar renklendirmek isteyen 6 genç gözaltına alındı.

2015- MHP Merkez Disiplin Kurulu, Başbakan Yardımcısı Tuğrul Türkeş’in partiden ihracına karar verdi.
– Urartu Kralı II.Sadur tarafından inşa edilen Çavuştepe Kalesi’nde tahıl, yağ ve şarapların muhafaza edildiği 2 bin 800 yıllık küp bulundu.

2016- Afganistan’ın başkenti Kabil’de arka arkaya düzenlenen iki intihar saldırısında, 35 kişi hayatını kaybetti, 100’den fazla kişi yaralandı.

Paylaşalım

Yorumlar kapatıldı.